As pegadas da gran historia

A historia dunha comunidade tamén se escribe a través dos acontecementos que marcaron o seu destino, dos personaxes que exerceron o poder e das pegadas que deixaron no territorio. Este ciclo reúne pezas que recuperan episodios relevantes da historia de San Sadurniño, desde perspectivas moi distintas : o poder dos Andrade e dos marqueses,  a memoria patrimonial, as lendas, as orixes da agricultura, a chegada da electricidade ou a memoria democrática. Non presenta a historia como unha sucesión de acontecementos, senón como algo que permanece nos lugares, nos obxectos, nas voces e nas imaxes.  O cinema combina documentos, recreacións, intelixencia artificial e ficcións para devolverlle vida á historia e abrir novas miradas sobre a identidade colectiva.;            

"Cando a historia cobra vida" (Milagros Bará, 2025) Que acontece cando se pechan as portas da igrexa de Sto Domingo e o pasado esperta entre as súas paredes? Milagros Bará dá vida a personaxes doutra época para recuperar a memoria de Inés de Castro e Lanzós, filla do lider irmandiño Alonso de Lanzós e creadora  do señorío de Sadurniño a comezos do século XVI. Un encontro entre historia, espazo e ficción que devolve presenza a unha figura relevante do pasado.

"A Marquesa e o Pazo" (Anxo Santomil, 2019). Fotografías antigas e animación dixital reconstrúen o universo da Marquesa de San Sadurniño e a vida no seu pazo a comezos do século XX. A través dunha minuciosa recuperación documental, Anxo Santomil transforma imaxes inmóbiles nunha viaxe visual polo pasado. Unha proposta que combina memoria histórica, investigación e experimentación audiovisual.

"Cartas de Conquista" (Xurxo Chirro, 2014). Unha investigadora percorre o Pazo da Marquesa Natividad Quindós, mentres le unhas cartas que revelan as relacións entre poder, territorio e memoria. Cartas que se len "desdramatizadas, de xeito frontal, hierático, monocorde e teatral. Xurxo Chirro constrúe unha ficción que cuestiona a historia oficial e o discurso de quen a escribe. Unha reflexión sobre a palabra como ferramenta para narrar, interpretar e manipular o pasado.

"A derradeira"  (A Rigueira, 2025). No leito de morte, a Marquesa de San Sadurniño evoca os momentos máis significativos da súa vida e das súas estadías no pazo. A partir de fotografías e e recreación en espazos históricos, o colectivo A Rigueira recrea unha memoria feita de celebracións, encontros e lembranzas. Un retrato ficcionado dunha muller que deixou unha fonda pegada na historia local.

"Solpor" (Xacio Baño, 2014). Na procura dos cervos que un día habitaron a fraga dos marqueses, Xacio Baño entrelaza historia, mito e misterio. As pegadas do esplendoroso pasado aristocrático dialogan coa lenda do Pozo dos Donceis nunha viaxe que se move entre o visible e o imaxinado. Ao caer a tarde, a paisaxe parece gardar segredos que só o cinema pode revelar.

"A pena do trabuco" (Cruz Piñón, 2025). Un nome esquecido conduce á descuberta dun lugar vinculado á memoria das Revoltas Irmandiñas no Castelo de Naraío. A partir dunha lembranza familiar e coa axuda da intelixencia artificial, Cruz Piñón reconstrúe a historia da Pena do Trabuco. Unha viaxe ao pasado que recupera os rastros dunha memoria aínda presente no territorio

"Maldito espírito" (Carlos Martínez-Peñalver, 2024). O espírito do cabaleiro  Nuno Freire de Andrade, coñecido como O Mao, percorre as fragas de Naraio condenado a revivir a violencia do seu pasado tiránico. Unha misteriosa mensaxeira podería abrirlle o camiño cara á redención. Carlos Martínez-Peñalver mestura ficción histórica, misterio e humor para explorar a persistencia da memoria e do mal.

"Eva" (Manuel Abad, 2019). A través de películas domésticas de Eva Braun e dunha voz que evoca os seus sentimentos, Manuel Abad constrúe unha insólita historia de amor no corazón da barbarie. As imaxes aparentemente inocentes do Super 8mm contrastan coa dimensión histórica da figura que as protagoniza. Unha reflexión sobre a cegueira amorosa e a inquietante distancia entre a intimidade e a historia universal.

"O arado" (Domingo Díaz, 2022). Un vello arado aparece entre as ruínas dunha casa e esperta a memoria dun mundo rural en transformación. Domingo Díaz recupera o valor dunha ferramenta que contribuíu a cambiar a historia da humanidade e que hoxe sobrevive como vestixio doutra época. Unha viaxe ás raíces da agricultura e aos vínculos entre a terra, o traballo e a memoria

"Electra" (Carmen Bouza, Carmen Couce, Consuelo Picos e Cruz Piñón, 2018). Antes de que a electricidade chegase aos fogares como un xesto cotián, houbo persoas e iniciativas que fixeron posible aquel cambio. As autoras recuperan a historia da Electra de Naraío, unha empresa fundamental na transformación da vida cotiá en San Sadurniño. Un documental que ilumina a memoria colectiva e lembra todo o que existe detrás dun simple interruptor.

"No tempo dos escapados" (Teño unha horta (2024). Tres veciñas recuperan os relatos que escoitaron de nenas sobre os fuxidos e as persoas que os axudaron durante a Guerra Civil e a posguerra. Historias de agochos, silencios e medos transmitidos de xeración en xeración. Un exercicio de memoria democrática que rescata pequenos xestos de solidariedade e dá voz a un pasado que non debe caer no esquecemento.

"E fíxose a luz" (Fran Bermúdez, 2018).  Inolita lembra como a electricidade chegou á aldea da Lobeira, en Santa Mariña do Monte, a comezos dos anos sesenta. A través da súa conversa, Fran Bermúdez recupera a memoria dunha transformación que mudou para sempre a vida cotiá no rural. Unha peza de historia oral na que o humor, a retranca e a memoria dunha veciña iluminan o pasado.